Savjet za regionalnu saradnju (RCC) je, zajedno sa Evropskim institutom za inovacije i tehnologiju (EIT) i Evropskom preduzetničkom mrežom (EEN), predstavio je zajedničku studiju ‘Ekosistem startup firmi Zapadnog Balkana na raskrsnici’ na ministarskom sastanku Platforme Zapadnog Balkana za upravljanje istraživanjima i inovacijama, koji su zajednički organizovali Evropska komisija, Poljska kao predsjedavajuća Evropskim Savjeton i Vlada Crne Gore.
Studija, koju su predstavili generalni sekretar Savjeta za regionalnu saradnju Amer Kapetanović i zamjenica generalnog direktora Generalne direkcije Evropske komisije za istraživanja i inovacije Signe Ratso, sadrži prvu regionalnu analizu ekosistema startup firmi na Zapadnom Balkanu u kojoj se ističe značajan napredak ali i glavne prepreke daljem rastu.
Prema izvještaju, u sektoru informacionih i komunikacionih tehnologija (IKT) u regionu zaposleno je oko 150.000 osoba a sam sektor učestvuju u BDP-u sa 2%. Uprkos tome, startup firme su tokom 2024. godine obezbjedile finansijska sredstva u iznosu od samo 29,5 miliona eura, što je značajno manje od susjednih zemalja članica EU. Ograničena privatna ulaganja, fragmentirana regulativa i odliv visokokvalifikovane radne snage i dalje su glavne prepreke rastu.
Generalni sekretar Savjeta za regionalnu saradnju Amer Kapetanović rekao je: „Ekosistem startup firmi našeg regiona je prepun preduzetničke energije, ali mu nedostaje strukturirana podrška za održiv rast. Zato smo pripremili koncept programa ‘Regionalne inovacije za izvrsnost startup firmi’ (RISE) čiji je cilj da se inovativni preduzetnici povežu sa iskusnim mentorima te se obezbjede ciljane obuke da se nadomjesti nedostatak vještina kao i određena manja finansijska sredstva da se pomogne timovima da premoste kritičnu prvu fazu razvoja. Programom RISE će se pomoći neiskusnim inovativnim timovima kao i perspektivnim startup firmama da sa koncepta pređu na proizvode spremne za plasman na tržište i nadamo se da će nam se vlade iz regiona pridružiti u nastojanju da ovaj program zaživi“.
Zamjenica generalnog direktora Signe Ratso je dodala: „Ovim izvještajem spajaju se stručnost EIT-a na polju inovacija i preduzetništa, uloga Savjeta za regionalnu saradnju u podsticanju regionalne integracije i EEN-ova mreža opsežne podrške malim i srednjim preduzećima u regionu. Zajedno radimo kako bi se ekosistem inovacija ojačao, smanjile razlike a lokalnim inovatorima se obezbjedilo da mogu imati sve koristi od evropskog jedinstvenog tržišta za inovacije.“
Saradnja između Savjeta za regionalnu saradnju, Evropskog instituta za inovacije i tehnologiju (EIT) i Evropske preduzetničke mreže (EEN) u okviru ove studije, ali i šire usmjerena je na jačanje integracije regiona u evropski ekosistem inovacija, od razvoja vještina i pristupa finansijskim sredstvima do prekograničnog povezivanja kroz Regionalni program za inovacije Evropskog instituta za inovacije i tehnologiju kao i kroz Evropsku preduzetničku mrežu.
Generalni sekretar Kapetanović učestvovao je na ministarskom sastanku o istraživanju i inovacijama zajedno s predsjednicom Udruženja COST (Evropska saradnja u nauci i tehnologiji) Ase Gornitzkom i direktorom Evropskog instituta za inovacije i tehnologije Martinom Kernom. Kapetanović je istakao da uspjeh programa za inovacije regiona zavisi od uže saradnje vlada, istraživačkih ustanova, poslovnih subjekata i civilnog društva te naglasio da Zapadni Balkan treba ne samo postati učesnik već i pokretačka snaga ekosistema inovacija Evrope.
