Umjesto da ujedine sve snage za neophodan napredak u vladavini prava i demokratiji radi ulaska u Evropsku uniju, partije vladajuće većine jedne drugoj čine ustupke i dijele kolač vlasti na štetu ljudskih prava i opšteg interesa.
Podsjećamo, ovim zakonima je omogućeno:
- da Ministarstvo unutrašnjih poslova do kraja 2027. zapošljava službenike bez kontrole Uprave za ljudske resurse, bez kadrovskog plana i bez javnog oglašavanja, po kriterijumima koje određuje ministar putem komisije koju sam imenuje — čime se otvara prostor za netransparentno i politički motivisano zapošljavanje;
- automatsko oduzimanje zvanja i prestanak radnog odnosa za policijske službenike zbog navodnih bezbjednosnih smetnji, a bez mogućnosti izjašnjavanja i odbrane, čak i retroaktivno;
- odlučivanje o bezbjednosnim smetnjama od strane komisije koju imenuje ministar, u tajnom postupku, bez obaveze pribavljanja mišljenja ANB i uz mogućnost zasnivanja odluka na nepotvrđenim informacijama,
- primjena istog režima na kandidate za Policijsku akademiju i zapošljavanje u policiji, uprkos ranijim nalazima Ombudsmana da takva praksa nije u skladu s Ustavom i Evropskom konvencijom o ljudskim pravima.
U odnosu na Agenciju za nacionalnu bezbjednost:
- zadržavaju se široka ovlašćenja ANB da bez sudskog nadzora pristupa bazama podataka državnih organa, organa uprave, lokalne samouprave i drugih subjekata, uprkos preporukama međunarodnih tijela za uvođenje sudske kontrole;
- bez sudskog nadzora ostaje i prikupljanje podataka o lokacijama građana putem elektronskih komunikacija, iako ti podaci čine sastavni dio prava na privatnost;
- uvodi se mogućnost tajnog praćenja, osmatranja i elektronske pretrage na javnim mjestima tehničkim sredstvima bez sudskog odobrenja — čime se ukida prethodna obaveza sudske kontrole za audio i video nadzor i povećava rizik od proizvoljnog zadiranja u privatnost;
- direktoru ANB daje se diskreciono ovlašćenje da prijevremeno penzioniše službenike mimo opštih pravila, što otvara prostor za zloupotrebe i politički uticaj,
- ANB se izuzima iz sistema javnih nabavki, čime se smanjuju transparentnost i kontrola nad trošenjem javnih sredstava.
Ovakva rješenja znače ozbiljan korak unazad u zaštiti ljudskih prava, pravnoj sigurnosti i demokratskoj kontroli bezbjednosnog sektora.
Po objavljivanju u Službenom listu, HRA će pokrenuti inicijative za ocjenu ustavnosti ovih zakona.
Komentari