Radionica je organizovana u školi koja je upravo prošla kompletnu energetsku sanaciju u okviru projekta „Promocija energetske efikasnosti u javnim zgradama Crne Gore — ozelenjavanje javne infrastrukture”, koji sprovodi Ministarstvo energetike i rudarstva, uz podršku Evropske unije i Njemačke razvojne banke (KfW).
Učenici OŠ „Srbija” razgovarali su sa Ljubišom Pavićevićem, direktorom Direktorata za energetsku efikasnost Ministarstva o tome zašto su zgrade odgovorne za više od jedne trećine ukupne potrošnje energije u Crnoj Gori, i zašto je energetska sanacija škole u kojoj sjede konkretan doprinos zelenoj tranziciji. Posebna pažnja posvećena je obnovljivim izvorima energije — suncu, vjetru, vodi, biomasi i geotermalnoj energiji – kao čistim alternativama fosilnim gorivima koja se „jednom istroše”.
„Obnovljena škola je više od novih zidova i prozora — ona je živa lekcija o tome kako možemo bolje. Kada djeca odrastaju u prostoru koji je topao zimi, prijatan ljeti i koji troši manje energije, ona to doživljavaju kao prijatan prostor u kome provode svoju svakodnevicu, uče i druže se. Mlade generacije su najsklonije prihvatanju novih, savremenijih i održivijih načina ponašanja – zato zahvaljujemo Evropskoj Uniji, Njemačkoj razvojnoj banci i Ministatstvu energetike i rudarstva na prepoznavanju ove prilike za osnovnu školu Bar”, izjavila je direktorka OŠ Bar, Mirjana Vučević.
Učenici su se upoznali sa listom jednostavnih, ali djelotvornih navika koje svaki pojedinac može usvojiti:
• Gašenje svjetla pri izlasku iz prostorije — jedna LED sijalica godišnje uštedi struje za 3.000 punjenja telefona
• Isključivanje punjača iz struje, zatvaranje prozora dok grijanje radi, kraći tuš i pravilno razvrstavanje otpada
• Razgovor sa porodicom i drugarima — jer svaka nova osoba koja počne da štedi energiju jeste pobjeda za planetu
“Energetska tranzicija nije samo pitanje tehnologije i investicija — ona je prije svega pitanje promjene načina razmišljanja. Investicije u izolaciju, prozore, LED rasvjetu i obnovljive izvore daju maksimalan efekat tek kada ih prati i odgovorno ponašanje korisnika. Upravo zato Ministarstvo energetike i rudarstva edukaciju mladih posmatra kao integralni dio projekta sanacije javnih zgrada, a ne kao njegov dodatak”, istakao je ministar enegetike i rudarstva Admir Šahmanović.
Cilj radionice nije bio samo prenošenje informacija, već i podsticanje učenika da postanu aktivni nosioci promjene u svojim domovima i lokalnim zajednicama. Mladi ljudi danas usvajaju obrasce ponašanja koji će oblikovati Crnu Goru sjutra — a navika štednje energije, jednom usvojena u djetinjstvu, ostaje za cijeli život.
O projektu „Promocija energetske efikasnosti u javnim zgradama”
OŠ „Srbija” jedna je od 20 javnih zgrada širom Crne Gore — 18 osnovnih i srednjih škola, jednog doma za stare i jednog studentskog doma — koje se obnavljaju u okviru ovog projekta. Ukupna površina obuhvaćenih objekata iznosi 80.000 kvadratnih metara, a vrijednost projekta je 59,785 miliona eura (45 miliona eura kredita KfW banke, 4,785 miliona eura bespovratnih sredstava EU kroz REEP, i 10 miliona eura sopstvenog doprinosa Crne Gore). Projekat se realizuje od decembra 2019. godine, sa završetkom planiranim za decembar 2027. godine.
Po završetku svih radova, projekat će obezbijediti:
• Energetske uštede od 7.615,91 MWh godišnje — što odgovara godišnjoj potrošnji struje za oko 2.500 crnogorskih porodica
• Smanjenje emisije CO₂ za 45% (4.171 tona godišnje)
• Bolje uslove učenja i rada za hiljade učenika, nastavnika i zaposlenih u javnom sektoru
Do sada su završeni radovi na školama u Klasteru III (Kotor, Nikšić, Podgorica), gdje je 2.416 učenika i zaposlenih dobilo obnovljene prostorije sa prosječnom uštedom energije od oko 40% i udjelom obnovljivih izvora od 67%. Završene su OŠ „Srbija” i OŠ „Jugoslavija” u Baru, kao i dvije škole u Cetinju, sa očekivanim uštedama energije od oko 65% i smanjenjem emisije CO₂ od 70%. Tokom 2026. godine planiran je završetak radova u Klasteru IV (Bijelo Polje, Berane) i početak radova u Klasterima V, II i VII.
Regionalni program energetske efikasnosti (REEP)
Projekat u Crnoj Gori dio je Regionalnog programa energetske efikasnosti (REEP), pokrenutog 2013. godine u okviru Investicionog okvira za Zapadni Balkan (WBIF). Program kombinuje finansiranje međunarodnih finansijskih institucija — Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) i Njemačke razvojne banke (KfW) — sa bespovratnim sredstvima Evropske unije i bilateralnih donatora, sa ciljem podrške zelenoj tranziciji i dekarbonizaciji regiona.
REEP je u regionu do sada obezbijedio milijardu eura vrijedne projekte. U Crnoj Gori, pored sanacije javnih zgrada (uglavnom škola) i većih bolnica, REEP podržava i razvoj politika i regulative — uključujući uvođenje sistema energetskih pasoša za zgrade, kao i dostupnost specijalizovanih kreditnih linija za domaćinstva koja žele da ulažu u energetsku efikasnost.
