Dvodnevni događaj zajednički organizuju Ministarstvo evropskih poslova Crne Gore i Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) uz finansijsku podršku Evropske unije. Dijalog je okupio predstavnike i predstavnice vlada, međunarodnih organizacija, poslovne i akademske zajednice, te civilnog društva iz regiona i Evrope.
Podaci predstavljeni na događaju pokazuju da žene čine gotovo dvije trećine neaktivnog i nezaposlenog radno sposobnog stanovništva regiona, dok svako treće preduzeće kojim upravlja žena kao prepreku vidi otežan pristup finansijama.
Foto: Ministarstvo evropskih poslova
Započinjući dijalog, ministarka evropskih poslova Maida Gorčević poručila je da je cilj nije samo formalna usklađenost sa evopskim standardima u oblasti rodne ravnopravnosti, nego da Crna Gora postane i lider u regionu u tome kako se ti standardi primjenjuju:
“Žene u Crnoj Gori i regionu već pokazuju liderstvo u institucijama, ekonomiji i društvu. Na nama je da osiguramo da sistem konačno sustigne taj potencijal. Ako želimo ubrzati put ka EU onda moramo biti spremni i da ubrzamo i promjenu odnose moći u našem društvu”, poručila je Gorčević.
Stalna predstavnica UNDP-a u Crnoj Gori Ekaterina Paniklova naglasila je da je zajedničko djelovanje usmjereno na uklanjanje prepreka koje ograničavaju učešće žena u ekonomiji:
“Naš zajednički fokus je na praktičnim rješenjima – unapređenju pristupa finansijama, jačanju servisa za brigu o djeci, kao i stvaranje prilika u digitalnom i zelenom sektoru. Žene i dalje čine gotovo dvije trećine neaktivnog i nezaposlenog radno sposobnog stanovništva, te povećanje njihovog učešća predstavlja direktan način za jačanje ekonomije i ostvarivanje konkretnih rezultata za građane i privredu”, navela je Paniklova.
Zamjenica šefa Sektora za saradnju Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori Liselote Isakson ocijenila je da Evropska unija kroz svoje politike nastavlja da jača odgovor na izazove u oblasti rodne ravnopravnosti:
„Nova Strategija EU za rodnu ravnopravnost odgovor je na sve izraženiji globalni otpor prema ovom pitanju i potvrđuje da Evropska unija ne odustaje, već dodatno jača svoje djelovanje u promociji prava žena i rodne ravnopravnosti“ kazala je Isakson.
Na uvodnom panelu posvećenom ekonomskom rastu i reformama istaknuto je da političko liderstvo ima ključnu odgovornost da osigura ravnopravno učešće žena kao donositeljki odluka i ekonomskih akterki, u skladu sa reformama u okviru procesa pristupanja Evropskoj uniji i Planom rasta za Zapadni Balkan.
Tom prilikom državna sekretarka u ministarstvu vanjskih i evropskih poslova Slovenije Neva Grašič poručila je:
„Slovenija je pokazala da i mala država može imati snažan uticaj kada dosljedno gradi žensko liderstvo, savezništva i zajedničke platforme, i kada se aktivno uključuje u promociju vrijednosti i politika rodne ravnopravnosti na evropskom i globalnom nivou.“
Ambasador Bosne i Hercegovine u Crnoj Gori Branimir Jukić kazao je: „Veće učešće žena bilo je jedan od ključnih pokretača društvenog napretka i razvoja. Dalji ekonomski rast i ukupni progres zavise od toga da se i druga polovina društva u potpunosti uključi u razvojne procese.“
Tokom panela posvećenog ekonomiji, konkurentnosti i tržištu rada ocijenjeno je da rodna ravnopravnost nije samo pitanje ljudskih prava, već i pitanje ekonomskog razvoja.
Ministarka rada, zapošljavanja i socijalnog dijaloga Naida Nišić navela je:
„Novi Zakon o radu i reformski procesi koje sprovodimo usmjereni su na stvaranje tržišta rada koje promoviše ekonomsku nezavisnost žena, jednake šanse za napredak i dostojanstven rad. Naš prioritet je da standardi rodne ravnopravnosti postanu pravilo, a ne izuzetak u crnogorskoj ekonomiji.“
Danijela Gačević, šefica Programskog odjeljenja Regionalnog savjeta za saradnju, istakla je da otključavanje potencijala ženskog preduzetništva nije samo pitanje jednakosti, već i ekonomske logike:
„Ukoliko se strateški razvija na regionalnom nivou, žensko preduzetništvo može postati snažan pokretač rasta, otpornosti i regionalne povezanosti.“
Učesnici i učesnice panela ukazali su i da žene i dalje snose nesrazmjeran teret neplaćenog rada u domaćinstvu, što utiče na njihovu ekonomsku aktivnost, napredovanje i pristup rukovodećim pozicijama.
Na panelu o reformi sistema i jednakim mogućnostima zaključeno je da politike obrazovanja, zapošljavanja i razvoja vještina moraju odgovoriti na potrebe savremenog tržišta rada i omogućiti ženama ravnopravan pristup novim ekonomskim prilikama, posebno u oblastima digitalizacije, inovacija i zelene tranzicije.
Samo 31 odsto građana i građanki regiona navodi da bi podstaklo žensku članicu porodice da se bavi STEM oblastima, dok svaki treći ispitanik smatra da žene u tim oblastima sporije napreduju i imaju niža primanja.
Ministar ljudskih i manjinskih prava Fatmir Gjeka poručio je da bez snažnih institucionalnih mehanizama nema trajnih promjena:
„Ako želimo da rodna ravnopravnost postane stvarnost na tržištu rada, novi zakon, orodnjavanje zakonodavstva i snažniji mehanizmi su temelj te promjene“, poručio je Gjeka.
Na završnom panelu prvog dana, posvećenom ženskom preduzetništvu, učesnici i učesnice razgovarali su o preprekama i mogućnostima za razvoj biznisa koje vode žene, uključujući pristup finansijama, tržištima i inovacionim ekosistemima.
Regionalni dijalog se nastavlja sjutra diskusijama o institucionalnoj odgovornosti, regionalnim savezništvima i međugeneracijskom liderstvu, uz poruku da održive promjene zahtijevaju zajedničko djelovanje institucija, privrede i društva u cjelini.
Dijalog se organizuje kao dio regionalnog programa “EU4GenderEquality” koji finansira Evropska komisija a zajednički sprovode UNDP i UN Women.
