“Izvještaj pod nazivom „Brisanje svega palestinskog: Izraelsko etničko čišćenje beduinskih i stočarskih zajednica na Zapadnoj obali“ otkriva kako je izraelska vlada formalnu aneksiju učinila eksplicitnim ciljem svoje politike. Ona sprovodi religijsko-nacionalističku agendu naseljeničkog pokreta. Ubrzala je širenje naselja i otimanje zemlje, povećala finansijsku i logističku podršku naseljima i naoružala doseljenike, čime je omogućila brutalnu kampanju nasilja doseljenika pod pokroviteljstvom države i prisilno raseljavanje Palestinaca iz Oblasti C”, navode iz Ambasade Palestine.
Ova oblast, kako kažu, čini preko 60 odsto okupirane Zapadne obale i dugo je bila ključna za napore Izraela da kontroliše zemlju i demografiju, s obzirom na njene prirodne resurse, vitalno pašnjačko i poljoprivredno zemljište, te relativno malu palestinsku populaciju.
„Tokom protekle tri i po godine, izraelske vlasti su ubrzale kampanju etničkog čišćenja na Zapadnoj obali koju sponzoriše država, iskorjenjujući, lišavajući imovine i prisilno premještajući palestinske zajednice. Ovo nije djelo odmetnutih aktera ili onoga što je međunarodna zajednica više puta označila kao ‘ekstremističke doseljenike’, organizacije ili jednog ili dva ministra. Ono čemu svjedočimo je namjerna aneksija vođena od strane države, uz potpuno kršenje međunarodnog prava, koja se odvija pred očima cijelog svijeta“, izjavila je Anjes Kalamar, generalna sekretarka Amnesty International-a.
„Naš izvještaj otkriva da ove zloupotrebe nijesu rezultat nekoliko ‘loših jabuka’. Nasilje naseljenika je ključna komponenta kampanje etničkog čišćenja pod pokroviteljstvom države, koja je centralna za održavanje izraelskog sistema aparthejda.“
Istraživanje Amnesty Internationala pokazuje da se Palestinci prisilno brišu sa zemlje svojih predaka, odsijecaju od svojih izvora egzistencije i terorišu kako bi pobjegli iz svojih domova usred neviđenog talasa napada naseljenika, što otvoreno odobrava i aktivno olakšava izraelska vlada koja se hvali svojom namjerom da formalno anektira velike djelove palestinske zemlje.
Zajednice širom doline Jordana i južnih brda Hebrona koje se suočavaju sa raseljavanjem nastavljaju da pružaju otpor, odlučne da ostanu na zemlji koju su naseljavale generacijama. Amnesty International poziva međunarodnu zajednicu da hitno djeluje kako bi ih zaštitila.
Ipak, kako ističu iz Ambasade Palestine, uprkos jasnim pravnim obavezama država da djeluju kako bi se okončala izraelska nezakonita okupacija i sistem aparthejda, međunarodna zajednica je više puta podbacila.
„Međunarodna zajednica je bila ili saučesnik ili previše pasivna pred ponovljenim i grubim kršenjima međunarodnog prava od strane Izraela, kao i njegovim ignorisanjem rezolucija Generalne skupštine i Savjeta bezbjednosti UN-a. Ona mora jasno staviti do znanja da je era prećutnog pristajanja na izraelsko etničko čišćenje i aneksiju završena“, kazala je Kalamar.
Kako navode, najmanje 117 pretežno beduinskih i stočarskih palestinskih zajednica suočilo se sa potpunim ili djelimičnim raseljavanjem između januara 2023. i aprila 2026. godine, prema podacima OCHA-e. Do kraja aprila 2026. godine, najmanje 5.910 ljudi bilo je prisilno raseljeno, prema podacima UN-a.
“Ovo se dogodilo usred neviđenog porasta akata nasilja doseljenika koje podržava država. Do kraja aprila 2026. godine, izraelski doseljenici su uspostavili 363 ilegalna doseljenička punkta (outposts) na okupiranoj Zapadnoj obali, prema podacima nevladine organizacije Peace Now. Od toga je čak 212 kreirano od 2023. godine, pri čemu su ih izraelske vlasti aktivno ohrabrivale i nijesu preduzimale gotovo nikakve akcije da ih uklone, iako su ilegalni i po izraelskom i po međunarodnom pravu. To uključuje i brojne stočarske punktove, koje doseljenici koriste da preuzmu velike površine palestinske zemlje kroz ispašu. Ovo dolazi povrh otimanja zemlje od strane izraelske vlade”, piše u saopštenju.
Skoro 58 odsto zemlje u Oblasti C, prema riječima Ambasade, je neubilježeno u katastar, a do februara 2026. godine, izraelske vlasti su već zaplijenile polovinu ove neubilježene zemlje kroz deklaracije o državnom zemljištu
„Svjetskim liderima koji stalno govore da se protive aneksiji, a ne čine ništa da je zaustave: znajte da vaša neaktivnost direktno podstiče zločine protiv čovječnosti“, poručila je Anjes Kalamar, generalna sekretarka.
„Svjetskim liderima koji su aneksiju i nasilje doseljenika formulisali kao izolovane akte ‘ekstremističkih’ naseljenika ili ministara i uveli ograničene sankcije protiv nekih pojedinaca ili organizacija, izvještaj Amnesty-ja mora biti poziv na buđenje: ove ograničene mjere su jadno nedovoljne da se riješi državna kampanja etničkog čišćenja i sistemska kršenja koja se ubrzano povećavaju pred očima međunarodne zajednice“, rekla je Kalamar.
„Svjetskim liderima koji stalno govore da se protive aneksiji, a ne čine ništa da je zaustave: znajte da vaša neaktivnost direktno podstiče zločine protiv čovječnosti i ima globalne posljedice, dodatno narušavajući međunarodni poredak zasnovan na pravilima.“
„Države, posebno one koje imaju uticaj na Izrael, uključujući SAD, Veliku Britaniju, Njemačku, kao i Italiju i druge države EU i arapske zemlje, moraju odmah zabraniti svaku trgovinu, investicije i bilo koji oblik saradnje ili finansijske pomoći koji doprinose izraelskoj nezakonitoj okupaciji, sistemu apartheida i etničkom čišćenju Palestinaca.“
„Pored toga, sve države moraju uvesti ciljane sankcije, uključujući zabrane putovanja i zamrzavanje imovine, protiv izraelskih zvaničnika koji su direktno umiješani u ova djela, uključujući premijera Benjamina Netanyahua, ministra finansija Bezalea Smotricha, ministra nacionalne bezbjednosti Itamara Ben-Gvira, ministarku za naselja i nacionalne misije Orit Strock i ministra odbrane Israela Katza.“
Amnesty International je istražio 27 beduinskih i stočarskih zajednica u Oblasti C koje su prisilno raseljene između 2023. i 2025. godine ili su u riziku od raseljavanja.
“Istraživački tim je intervjuisao 45 Palestinaca iz 12 zajednica, koji su bili ili raseljeni ili u riziku od raseljavanja, kao i 19 advokata, aktivista koji su svjedočili incidentima nasilja doseljenika, novinara i predstavnika izraelskih i palestinskih nevladinih organizacija. Organizacija je takođe verifikovala više od 420 video-snimaka i slika, te sprovela analizu zvaničnih vladinih izjava, sporazuma, zakonodavstva, administrativnih promjena, sudskih spisa, mapa, satelitskih snimaka, izvještaja UN-a i civilnog društva, kao i drugog materijala iz otvorenih izvora”, navode iz Ambasade palestine.
Organizacija je, kako dodaju, podijelila svoja saznanja sa izraelskim vlastima 13. maja. Ministarstvo odbrane je odgovorilo 23. maja, navodeći da njegove snage reaguju na incidente nasilja doseljenika, hapseći osumnjičene kada je to potrebno, i da istražuju slučajeve u kojima snage možda nijesu postupile u skladu sa naređenjima ili nijesu intervenisale da zaustave nasilje naseljenika. Dokazi koje je dokumentovao Amnesty International, ističu iz Ambasade, prikazuju drugačiju stvarnost.
Dokazi o namjeri Izraela da etnički očisti i anektira Oblast C
Ambasada Palestine navodi da su od okupacije 1967. godine, uzastopne izraelske vlade – sa različitim stepenom intenziteta i transparentnosti – sprovodile politiku judaizacije koja nastoji da maksimizira jevrejsku kontrolu nad zemljom na Zapadnoj obali, dok minimizira palestinsko prisustvo.
“37. vlada Izraela, formirana krajem 2022. godine, koju predvodi partija Likud Benjamina Netanyahua u koaliciji sa partijama Jevrejska moć Itamara Ben-Gvira i Religijski cionizam Bezalela Smotricha, otvoreno i namjerno teži formalnoj aneksiji Oblasti C i prisilnom premještanju njenih palestinskih stanovnika.
Koalicioni sporazumi vlade ugrađuju prioritete naseljenika u državnu politiku i legitimišu viziju naseljeničkog pokreta o „Velikom Izraelu“, ideologiju koja tretira cjelokupnu Okupiranu Palestinsku Teritoriju (OPT) kao integralni dio Izraela. To je učinjeno uz prkosno ignorisanje višestrukih rezolucija UN-a i Savjetodavnog mišljenja Međunarodnog suda pravde iz 2024. godine kojim je izraelska okupacija palestinske teritorije proglašena nezakonitom”, piše u saopštenju.
Kako kažu, namjera da se Palestinci uklone iz Oblasti C Zapadne obale i da se ta zemlja anektira dokazuje se eksplicitnim pozivima izraelskih zvaničnika na širenje naselja, proširenje izraelskog suvereniteta nad okupiranom teritorijom, mjerama usmjerenim na minimiziranje palestinskog prisustva u Oblasti C i javnom podrškom naseljenicima od strane ključnih vladinih ministara – od kojih su neki i sami doseljenici. To se, prema njihovim riječima, takođe demonstrira kroz zakone orijentisane ka aneksiji i kroz mjere prenošenja ovlašćenja na Zapadnoj obali sa vojnih na civilne vlasti, što predstavlja kršenje međunarodnog humanitarnog prava.
“Namjera države se dalje ogleda u naglom porastu deklaracija o državnom zemljištu, pojednostavljenim procedurama za odobravanje naselja, ubrzanom širenju naselja, retroaktivnoj legalizaciji ilegalnih punktova i povećanoj finansijskoj i političkoj podršci naseljeničkoj infrastrukturi, uporedo sa rušenjem palestinske imovine i sistemskim ograničenjima palestinskog kretanja i pristupa zemlji i vodi”, navodi se u saopštenju.
Tokom prve tri godine vladavine ove vlade, godišnji budžet Ministarstva za naselja i nacionalne misije porastao je, kako kažu iz Ambasade, za 122 odsto, dostigavši 764 miliona NIS (254,5 miliona USD) do 2026. godine.
“Prema podacima Peace Now, vlada je između 2023. i 2025. godine odobrila planove za izgradnju 50,785 stambenih jedinica u naseljima. Samo u 2025. godini, Viši savjet za planiranje odobrio je 27,941 jedinicu, što je najveći godišnji broj ikada zabilježen”, kazali su iz Ambasade Palestine.
Kako dalje navode, ukupan broj novih naselja koja je vlada proglasila dostigao je 102 do 30. aprila 2026. godine. Ovo je ubjedljivo najveći broj novih naselja koji je odobrila jedna vlada u istoriji Izraela.
Paralelno sa tim, ističu, izraelske vlasti su srušile 3,407 palestinskih domova i objekata u Oblasti C između januara 2023. and aprila 2026. godine, raselivši 2,996 Palestinaca, prema podacima OCHA-e.
“U međuvremenu, doseljenici, često uz direktnu podršku države ili direktno učešće izraelske vojske, podvrgavaju palestinske beduinske i stočarske zajednice nizu prisilnih i represivnih mjera, ostavljajući mnoge bez druge opcije osim da napuste zemlju na kojoj su živjeli i napasali stoku generacijama. Oni su izloženi stalnom nasilju naseljenika koje podržava država, što, u kombinaciji sa povećanim rušenjima i dugogodišnjim uskraćivanjem osnovnih usluga od strane izraelskih vlasti, njihova područja efektivno čini nemogućim za život. Zajedno, ove međusobno povezane prisilne mjere otkrivaju namjernu, koordinisanu državnu strategiju za proširenje izraelske kontrole nad Oblašću C uz istovremeno podsticanje raseljavanja palestinskih zajednica”, piše u saopštenju.
Jedan amblematičan slučaj koji navode je Hirbet Zanuta (Zanuta), selo u Oblasti C na Zapadnoj obali, dom za oko 250 palestinskih beduina koji su tamo živjeli generacijama.
“Godine 2021, grupa doseljenika osnovala je ilegalni punkt poznat kao farma Meitarim, udaljen samo 1 km od Zanute, i započela stalnu kampanju uznemiravanja, prijetnji i nasilnih napada na palestinsku zajednicu, uključujući blokiranje pristupa poljoprivrednom i pašnjačkom zemljištu, što je na kraju primoralo stanovnike da napuste svoje domove i izvore egzistencije. Cijela zajednica je raseljena nakon serije nasilnih racija naseljenika koje su eskalirale nakon 7. oktobra 2023. godine. Selo, okruženo naseljima i punktovima, dugo se suočavalo sa naredbama za rušenje i restriktivnim politikama planiranja koje su legalnu gradnju činile gotovo nemogućom. Uprkos dvjema presudama koje je izrekao Vrhovni sud Izraela u julu 2024. i februaru 2025. godine, kojima se vlastima nalaže da olakšaju povratak stanovnika i zaštite ih od nasilja doseljenika, stanovnici nijesu mogli da se vrate zbog stalnih napada naseljenika i uništavanja ključne infrastrukture. Adel al-Til, bivši stanovnik Zanute, rekao je: „Doseljenici su bili naoružani i stalno su nas napadali… Bili smo uplašeni, to je bio teror”, navode iz Ambasade Palestine.
Satelitski snimci, intervjui i video-dokazi otkrivaju, kako ističu, da danas Zanuta više ne postoji; u potpunosti je uništena i potpuno raseljena.
Eksponencijalni porast nasilja doseljenika koje podržava država
Dugogodišnja kampanja nasilja naseljenika protiv Palestinaca na Zapadnoj obali dramatično je porasla pod trenutnom izraelskom vladom, što je dovelo do rekordnih nivoa ubistava i ranjavanja, raseljavanja, uništavanja imovine i nezakonitog prisvajanja zemlje, kazali su iz Ambasade Palestine.
“Izraelski naseljenici su usvojili sve agresivnije taktike kako bi prisilno raselili palestinske zajednice kroz napade na domove i imovinu; neprekidno uznemiravanje, prijetnje i fizičke napade; kao i sistematsko ugrožavanje egzistencije ograničavanjem pristupa pašnjačkim zemljištima i izvorima vode, krađom ili ubijanjem stoke, te uništavanjem poljoprivrednih polja i usjeva. Prema podacima OCHA-e, između 2020. i 2024. godine došlo je do gotovo sedmostrukog porasta napada naseljenika na palestinske beduinske i stočarske zajednice koji su rezultirali žrtvama”, istakli su.
Video-snimci i slike koje je verifikovao Amnesty International prikazuju, kako kažu, provale, podmetanje požara i rasprostranjeni vandalizam nad kućama, školama, vozilima i poljoprivrednim dobrima, uz uništavanje izvora vode, solarnih panela i zaliha hrane. Intervjuisane osobe su takođe prijavile rasprostranjeno fizičko nasilje, uključujući premlaćivanje palicama i kundacima pušaka, bacanje kamenja, ubode nožem i druge napade.
“Uprkos obavezama Izraela kao okupacione sile da zaštiti živote i sredstva za život okupiranog stanovništva, te da spriječi i istraži nasilje naseljenika, izraelske vlasti aktivno olakšavaju takve napade – ne samo naoružavanjem doseljenika i dopuštanjem vojsci i policiji da podržavaju ili učestvuju u napadima na Palestince, već i pružanjem gotovo potpune nekažnjivosti počiniocima. Nakon napada predvođenih Hamasom 7. oktobra 2023. godine, izraelske vlasti su ublažile kriterijume za izdavanje dozvola za privatno vatreno oružje, podijelivši hiljadama doseljenika vatreno oružje i uniforme, što je Palestincima otežalo razlikovanje vojnika od naseljenika. Do januara 2026. godine, više od 240,000 izraelskih građana dobilo je dozvole za vatreno oružje – što je petnaestostruki porast u poređenju sa godišnjim prosjekom od 8,000 dozvola prije promjene politike. Ove politike su rezultirale naglim porastom oružanih napada doseljenika”, navodi se u saopštenju Ambasade Palestine.
„Suočavamo se sa stalnim uznemiravanjem od strane doseljenika, ali nećemo popustiti… Zemlja je naš identitet, i ako budemo prisilno istjerani sa nje, umrijećemo. Baš kao riba ako se izvadi iz vode.“ — Nadžija Bišarat, iz stočarske zajednice Mahul
Izvještaj Amnestija dokumentuje kako je nasilje izraelskih doseljenika korišćeno kao namjerno sredstvo prisilnog raseljavanja u tri amblematična slučaja širom Oblasti C: Zanuta u južnim brdima Hebrona i Ein Samia u centralnoj dolini Jordana — oba potpuno raseljena 2023. godine — i grupa malih zajednica u sjevernoj dolini Jordana – Ein al-Hilveh, Mahul i Al-Farizija, koje su i dalje u stvarnom riziku od raseljavanja.
“U sjevernoj dolini Jordana, najmanje 38 zajednica – u kojima živi oko 7,000 Palestinaca – ugroženo je raseljavanjem. Skoro 90% ovog područja proglašeno je državnim zemljištem, vojnim zonama za gađanje, rezervatima prirode ili arheološkim nalazištima – što su sve alati koje Izrael koristi da ograniči palestinski pristup ispaši i izvorima vode i iznudi njihovo raseljavanje. Nadžija Bišarat, iz stočarske zajednice Mahul, rekla je: „Suočavamo se sa stalnim uznemiravanjem od strane doseljenika, ali nećemo popustiti. Riječ je o našoj ljubavi prema našoj zemlji i prema našem poslu. Zemlja je naš identitet, i ako budemo prisilno istjerani sa nje, umrijećemo. Baš kao riba ako se izvadi iz vode”, naveli su iz Ambasade Palestine.
Sveprisutna nekažnjivost
Propustom da spriječe i aktivnim olakšavanjem nasilja doseljenika, uključujući dosljedan neuspjeh da počinioce pozovu na odgovornost, izraelske vlasti su, ističu iz Ambasade Palestine, namjerno stvorile okruženje sveprisutne nekažnjivosti, čime dodatno podstiču nasilje naseljenika.
“U nekoliko slučajeva koje je dokumentovao Amnesty, Palestinci koji su prijavili nasilje doseljenika bili su sami saslušavani, kažnjavani novčano ili proizvoljno hapšeni od strane izraelskih vlasti, koje su prema međunarodnom pravu dužne da ih zaštite. Doseljenici i doseljeničke organizacije su dodatno ohrabreni nekažnjivošću u kojoj uživaju decenijama. Čak i tamo đe su pojedini naseljenici ili grupe bili sankcionisani od strane stranih država, u Izraelu su se suočili sa minimalnim ili nikakvim posljedicama”, piše u saopštenju.
Na primjer, kako navode, Jinon Levi, doseljenik umiješan u seriju dokumentovanih nasilnih napada na palestinske zajednice, koji je sankcionisan od strane Velike Britanije i EU, snimljen je kako vatrenim oružjem ubija nenaoružanog palestinskog branioca ljudskih prava i učitelja Avdu al-Hatalina u mjestu Um al-Heir 28. jula 2025. godine.
Iako je, ističu iz Ambasade Palestine, bio nakratko uhapšen pod sumnjom za „ubistvo iz nehata“, Levi je pušten već śutradan i stavljen u kućni pritvor na samo tri dana. Kasnije je bio slobodan da se vrati uznemiravanju Palestinaca i radu na uspostavljanju novog punkta na zemljištu Um al-Heira. Skoro godinu dana nakon napada, Jinon Levi još uvijek nije optužen.
„Bez odgovornosti, palestinske zajednice širom Zapadne obale nestaće pred našim očima. Predugo je svijet ignorisao ogromnu, neshvatljivu patnju Palestinaca koji se iskorjenjuju i brišu sa zemlje koju su naseljavali generacijama. Države moraju učiniti sve što je u njihovoj moći da okončaju izraelsku kampanju etničkog čišćenja i aneksije u Oblasti C Zapadne obale. Moraju izvršiti pritisak na izraelske vlasti da odmah demontiraju sva izraelska naselja i punktove i omoguće svim raseljenim Palestincima da se vrate svojim domovima“, poručila je Anjes Kalamar.
„Sve države moraju podržati i sarađivati sa istragom Međunarodnog krivičnog suda o situaciji u Državi Palestini, kao i otvoriti sopstvene istrage o zločinima po međunarodnom pravu počinjenim na Okupiranoj Palestinskoj Teritoriji. Poruka Izraelu mora biti nedvosmislena: njegovoj dugogodišnjoj nekažnjivosti je kraj, i ne može biti uobičajenog poslovanja (business as usual) sve dok se izraelski apartheid, etničko čišćenje i nezakonita okupacija ne okončaju.“
Komentari