Nevladine organizacije Centar za građansko obrazovanje (CGO), Antifašisti Cetinja i UL Info podnijele su inicijativu Opštini Ulcinj, Skupštini Opštine Ulcinj i Savjetu za davanje predloga naziva naselja, ulica, trgova i institucija da se jedna ulica u Ulcinju nazove po Rizu Šurli, ulcinjskom fotografu, učesniku Narodnooslobodilačke borbe (NOB), glumcu i najpoznatijem pripadniku afro-ulcinjske zajednice – navode u saopštenju.
Dodaju a je Rizo Šurla (poznat i kao Rizo Harapi) rođen je 1922. godine u Ulcinju, u afro-albanskoj porodici. Njegov otac Saidi bio je direktni potomak prvih Afrikanaca koji su živjeli u Ulcinju. Šurla se u mladosti bavio boksom i radio u ugostiteljstvu u Dubrovniku, dok je fotografski zanat učio je u Beogradu.
Tokom Drugog svjetskog rata priključio se partizanskom pokretu i prijavio za Sremski front. U NOB-u je bio ranjen. Nakon rata vratio se u Ulcinj, gdje je otvorio prvu fotografsku radnju „Pinješ“ 1952. godine i dugo je bio jedini fotograf u gradu. Ostao je upamćen i po ulozi u TV drami „Jagoš i Uglješa“ iz 1976. godine. Bio je jedan od simbola Pristana i Bojane – ribar, zaljubljenik u fudbal i boem. Umro je u Ulcinju 2003. godine. Bio je jedan od posljednjih pripadnika porodica afričkog porijekla u ovom gradu – ističu oni.
Navode da je poznata i anegdota iz Drugog svjetskog rata o oficiru Mitru Bakiću, koji je s grupom oficira Narodnooslobodilačke vojske, na čelu sa generalom Pekom Dapčevićem, obilazio jedinice na Sremskom frontu, uključujući i crnogorske brigade. Kada je među borcima opazio crnca u partizanskoj uniformi, upitao ga je ko je, a on je odgovorio da je iz Ulcinja.
image
Afro-ulcinjska zajednica postojala je od 16. vijeka, budući da je Ulcinj bio pomorska i gusarska luka, a robovi su prodavani na tadašnjem Trgu robova. U 19. vijeku pripadnici ove zajednice su stekli slobodu i započinju proces integracije u lokalnu sredinu, čime Ulcinj postaje jedinstven primjer interkulturalnog grada na Jadranu. Kada je Berlinskim kongresom 1878. godine Crna Gora priznata, u Ulcinju je živjelo oko stotinu osoba afričkog porijekla – saopštili su.
Navode da je lik Riza Šurle oslikan je 2021. godine na stepeništu koje vodi ka nekadašnjem hotelu „Galeb“ u Ulcinju, zajedno s drugim istaknutim ličnostima iz istorije Ulcinja, čime mu je njegov grad već, na neki način, odao počast.
Podsjećamo da je Opština Ulcinj prva opština u Crnoj Gori koja je usvojila Povelju o društvenoj koheziji, čime se, kako je tada saopšteno, „dokazuje posvećenost izgradnji otvorenijeg i povezanijeg društva, utemeljenog na jednakost i poštovanju“. Cijenimo da bi imenovanje jedne ulice po najistaknutijem Ulcinjaninu afričkog porijekla, čija je zajednica vjekovima bila posebnost ovog grada i dala doprinos njegovom razvoju, predstavljalo snažan simbolički čin priznanja, a posebno što u Ulcinju nema ulica nazvanih po njima, iako postoji niz lokaliteta čiji se nazivi odnose na ovu zajednicu – ističu u saopštenju.
CGO, Antifašisti Cetinja i UL Info smatraju da Rizo Šurla, u skladu sa Zakonom o spomen-obilježjima, ispunjava kriterijume za istaknutu ličnost, imajući u vidu njegov doprinos zajednici, kulturi i borbi protiv fašizma.
Interkulturalizam i njegovanje različitosti su neke od temeljnih vrijednosti Crne Gore kojima se trebamo ponositi. Imenovanjem jedne ulice po Rizu Šurli obezbijedilo bi se institucionalno čuvanje sjećanja na njegov život i djelo, kao i na doprinos afro-ulcinjske zajednice, kako bi i nove generacije imale priliku da o njima uče – zaključuje u saopštenju Centar za građansko obrazovanje (CGO).
