„Napredak Bosne i Hercegovine ka članstvu u Evropskoj uniji zasniva se na sprovođenju reformi koje jačaju demokratske institucije, vladavinu prava, borbu protiv korupcije i zaštitu osnovnih prava“, navodi se u nacrtu izvještaja Evropskog parlamenta o napretku BiH, koji je pripremio poslanik Ondrej Kolar, a u koji je N1 imao uvid.
Izvještaj se zasniva na godišnjem izvještaju Evropske komisije o Bosni i Hercegovini za 2025. godinu i fokusira se na posvećenost zemlje evropskim integracijama, stanje demokratije i vladavine prava, zaštitu osnovnih prava, dobrosusjedske odnose i pomirenje, kao i na socioekonomske reforme, koje se smatraju ključnim za integraciju zemlje u EU.
U dokumentu se upozorava da je politička kriza koja je posljednjih godina izbila u zemlji uzdrmala stabilnost i prosperitet Bosne i Hercegovine i dovela u pitanje mogućnost njenog skorijeg članstva u Evropskoj uniji.
Navodi se da država u kojoj politički lideri ne mogu da postignu dogovor o ključnim pitanjima rizikuje da potkopa sopstveni razvoj i uskrati građanima mogućnost stabilnog i prosperitetnog života, što se, između ostalog, ogleda i u rastućem odlasku stanovništva, prijetnjama secesijom i opštom političkom nestabilnošću.
„Lideri poput Milorada Dodika, kao i oni koji osporavaju državne institucije i stavove Kancelarije visokog predstavnika za BiH, te aktivno sarađuju sa ruskim predstavnicima i tim vezama potresaju zemlju i region iznutra, doprinose tome da Bosna i Hercegovina i dalje, ni mnogo godina nakon Dejtonskog sporazuma, nije u potpunosti prevazišla njegove posljedice i da se, nažalost, i dalje oslanja na produženje mandata misije EUFOR“, navodi se u nacrtu izvještaja.
U nacrtu tog dokumenta navodi se da vlasti u BiH moraju hitno da usvoje zakon o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu i zakon o sudovima BiH, kao i da imenuju glavnog pregovarača za pristupne pregovore sa EU, jer su to među ključnim koracima potrebnim za napredak u procesu pristupanja Uniji.
Tekst upozorava i da dugotrajne političke nesuglasice među liderima u zemlji ugrožavaju stabilnost i usporavaju evropski put BiH.
U nacrtu izvještaja o BiH navodi se i da je sprovođenje reformi povezano sa finansijskom podrškom Evropske unije kroz Plan rasta za Zapadni Balkan, iz kojeg BiH može da dobije oko 976,6 miliona eura. Pozdravlja se reformska agenda BiH, ali se naglašava da je potrebno ubrzati njeno sprovođenje kako bi zemlja mogla da koristi sredstva iz evropskih fondova.
U dijelu izvještaja koji se odnosi na vladavinu prava navodi se da je napredak u borbi protiv korupcije i dalje ograničen, uz upozorenje na pojavu takozvanog „zarobljavanja države“.
Pozivaju se vlasti BiH da hitno ojačaju nezavisnost pravosuđa, unaprijede profesionalnost i efikasnost sudskih institucija i pojačaju saradnju između policije, tužilaštava i drugih organa u borbi protiv organizovanog kriminala.
Dokument poziva BiH i da se dodatno uskladi sa viznom politikom EU i uvede dodatne bezbjednosne mjere u tom procesu.
Evropski parlament izražava zabrinutost zbog političkih tenzija i secesionističke retorike u zemlji, navodeći da takva politika potkopava stabilnost države i njen evropski put.
U izvještaju se osuđuju potezi i retorika koji dovode u pitanje ustavni poredak Bosne i Hercegovine, uz poziv vlastima u Republici Srpskoj da poštuju odluke Ustavnog suda BiH i djeluju u skladu sa ustavnim okvirom zemlje.
Poslanici takođe upozoravaju na pokušaje stranog uticaja i dezinformacija u zemlji i pozivaju institucije BiH da ojačaju otpornost društva na takve pritiske.
U dokumentu se naglašava i da su slobodni i pluralistički mediji ključni za funkcionisanje demokratije i izražava zabrinutost zbog pritisaka, prijetnji i tužbi protiv novinara, uključujući slučajeve u kojima takvi pritisci dolaze od visokih političkih zvaničnika.
Takođe se upozorava na finansijske probleme javnog servisa u BiH i pozivaju se vlasti da obezbijede održivo finansiranje javnog emitera.
U zaključku, Evropski parlament ponavlja da podržava evropsku perspektivu Bosne i Hercegovine, ali naglašava da će dalji napredak u procesu pristupanja EU zavisiti od konkretnih reformi i političke spremnosti vlasti da ih sprovedu.
