Ustavni sud je saopštio da su utvrdili da Upravni i Vrhovni sud Crne Gore nijesu ispitali da li je opravdano da se traženi podaci o broju prisluškivanih osoba označe stepenom tajnosti, niti su izvršili analizu srazmjernosti između zaštite nacionalne bezbjednosti i prava javnosti na slobodan pristup informacijama.
„NVO MANS je tražila informaciju o broju lica koja su prisluškivana od 2018. do 2021. godine. Agencija za nacionalnu bezbjednost je odbila taj zahtjev, navodeći da se radi o podacima označenim stepenom tajnosti “tajno”, a sudovi su takvo rješenje potvrdili. Po stavu Upravnog i Vrhovnog suda, tražene informacije sadrže podatke bezbjednosnog karaktera od posebnog značaja za nacionalnu bezbjednost, čije bi objelodanjivanje nanijelo štetne posledice za funkcionisanje Agencije“, stoji u saopštenju.
Dodaju, MANS je s druge strane naveo da su presude nejasne i nepotpune, jer ne sadrže razloge zbog čega je numerički podatak o broju prisluškivanih i praćenih lica određen stepenom tajnosti, jer se ne traže podaci o identitetu tih lica, periodima praćenja i sadržini pribavljenih podataka.
„Vijeće Ustavnog suda je utvrdilo da su sudovi samo konstatovali stepen tajnosti “tajno” za tražene podatke, bez uvida u iste, odnosno da nijesu izvršili detaljnu analizu srazmjernosti između prava na nacionalnu bezbjednost i prava na slobodan pristup informacijama. Ustavni sud je ukazao da sudovi imaju zakonsku obavezu da preispitaju da li je organ vlasti pravilno označio podatke stepenom tajnosti, kao i da im je omogućen pristup takvim podacima u postupku odlučivanja“ naveli su.
Sud je, dodaju, posebno naglasio da i u oblastima koje se tiču nacionalne bezbjednosti mora postojati efektivna sudska kontrola, uključujući ocjenu opravdanosti ograničenja ljudskih prava.
“Ustavni sud nije uvjeren da su razlozi koje su naveli sudovi za odbijanje pristupa traženoj informaciji bili relevantni i, u datim okolnostima dovoljni”, navodi se u odluci Ustavnog suda.
Kako zaključuju, u ponovnom postupku Vrhovni sud treba da sprovede postupak u skladu sa standardima koje je uspostavio Evropski sud za ljudska prava, što nužno ne podrazumijeva da sud u ponovnom postupku obavezno odluči drugačije, odnosno drugačije riješi upravni spor.
