Rukopis je decenijama ostao u posjedu porodice, a danas se prvi put predstavlja čitaocima kao vrijedan književni i kulturni događaj zahvaljujući njegovim potomcima koji su Matici crnogorskoj ustupili rukopis i autorska prava.
„Vijek Pavla Dukljana“ je obiman psihološko-istorijski roman koji na 1420 strana kroz sudbine svojih junaka tematizuje složene crnogorske podjele nastale nakon perioda poznatog kao bijeli teror (1919–1928), zatim Drugog svjetskog rata pa sve do 1969. godine. Autor se ne bavi samo političkim i društvenim previranjima, već duboko zadire u unutrašnje drame pojedinca, pitanja identiteta, pripadnosti, istorijskog pamćenja i moralnih izbora. Istovremeno, roman predstavlja izuzetnu riznicu crnogorskog jezika, njegovih izraza, govora i duhovnog nasljeđa, zbog čega ima ne samo književnu već i značajnu kulturno-istorijsku vrijednost.
Objavljivanjem ovog djela Matica crnogorska ispunjava važnu misiju očuvanja nacionalne kulturne baštine i daruje crnogorskoj javnosti rukopis koji svjedoči o jednom vremenu, njegovim podjelama i ljudskim sudbinama.
Jovan Radojević rođen je 14. oktobra 1928. godine u Mokrom kod Šavnika. Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, gimnazijsko obrazovanje sticao je u Nikšiću i Plovdivu, a Filozofski fakultet završio je u Beogradu. Tokom profesorske karijere predavao je književnost u više gradova tadašnje Jugoslavije – Šavniku, Boanu, Beogradu, Prizrenu, Obrenovcu i Vrbasu.
Još od mladosti objavljivao je poeziju u književnim časopisima. Posebno mjesto u njegovoj biografiji zauzima pjesma „Golijatove marginalije“, objavljena početkom 1970. godine u časopisu „Ovdje“. Zbog njenog slobodarskog i humanističkog tona tadašnje vlasti osudile su je kao „nacionalističku“ i „politički provokativnu“, iako se u pjesmi ne pominje nijedan narod niti nacija. Odluka najviših partijskih organa izazvala je veliki odjek u tadašnjoj Jugoslaviji, a redakcija časopisa podnijela je ostavku u znak protesta zbog političkog pritiska i cenzure.
Ovaj događaj obilježio je Radojevićev javni i književni život, ali nije zaustavio njegovo stvaralaštvo. Tokom narednih decenija nastavio je predano da piše, radeći na svom životnom projektu – romanu u četiri knjige „Vijek Pavla Dukljana“, koji je danas, više od tri decenije nakon njegove smrti, konačno ugledao svjetlost dana.
Pored književnosti, Radojević se bavio i umjetničkom obradom drveta, ostavivši za sobom brojne minuciozne radove koji svjedoče o njegovoj stvaralačkoj svestranosti i posvećenosti ljepoti u svim njenim oblicima.
Autor je zbirke pjesama „Vječnost na dlanu“ (1974), koja je naišla na veoma dobar prijem kod književne kritike, kao i posthumno objavljene zbirke „Čelu dom je riječ“ (2003).
Jovan Radojević preminuo je 29. septembra 1992. godine u Vrbasu, nedugo nakon završetka rukopisa svog velikog romana.
Urednik ovog izdanja je Ivan Ivanović, generalni sekretar Matice crnogorske, dok u ime izdavača knjigu potpisuje predsjednik Ivan Jovović. Za grafičko oblikovanje romana Jovana Radojevića bila je zadužena profesorica Fakulteta likovnih umjetnosti UCG Suzana Pajović.
Objavljivanje „Vijeka Pavla Dukljana“ predstavlja ne samo književni događaj već i čin kulturne pravde prema autoru koji je čitav život posvetio jeziku, književnosti i slobodi stvaralaštva. Njegov roman danas dolazi pred čitaoce kao svjedočanstvo jednog vremena, jednog naroda i jednog izuzetnog književnog glasa.
Komentari