“Tokom cjelodnevnog dijaloga razmatrane su nacionalne politike i institucionalni okviri za transformaciju agro-prehrambenih sistema, predstavljeni konkretni primjeri i dokazi sa terena iz zemalja regiona, kao i iskustva sa lokalnog i urbanog nivoa. Posebno su doprinijele sesije i primjeri predstavnika institucija iz Srbije, Bosne i Hercegovine i Sjeverne Makedonije, kao i regionalnih NVO, čime je dodatno istaknut stvarni regionalni karakter događaja i omogućena razmjena iskustava sa različitih nivoa i iz različitih sistema. Događaj je organizovan u interaktivnom formatu, kroz vođene panel diskusije, prezentacije primjera iz prakse i otvorenu razmjenu mišljenja sa učesnicima, što je omogućilo direktan dijalog između kreatora politika, stručnjaka i drugih aktera. Poseban fokus stavljen je na jačanje upravljanja i koordinacije, ulogu podataka i znanja u kreiranju politika, te na identifikovanje mogućnosti za ubrzanje reformi, ulaganja i jaču regionalnu saradnju”, navodi se u saopštenju.
Otvarajući događaj, ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Crne Gore, Vladimir Jokovic, istakao je, kažu, da se dijalog održava u izuzetno važnom trenutku za Crnu Goru, neposredno nakon zatvaranja pregovaračkih poglavlja 11 – Poljoprivreda i ruralni razvoj i 13 – Ribarstvo.
„Zatvaranje ovih poglavlja potvrđuje da Crna Gora ima kapacitet da usvaja evropske standarde i gradi moderne, održive i konkurentne agro-prehrambene sisteme. Transformacija ovog sektora nije kratkoročan proces, već dugoročna reforma koja zahtijeva snažnu koordinaciju institucija i partnerstvo sa svim relevantnim akterima“, poručio je Joković.
Ministarka evropskih poslova, Maida Gorcevic, naglasila je da je evropska integracija prirodni okvir za transformaciju agro-prehrambenih sistema u Crnoj Gori.
„Zatvaranje poglavlja 11 i 13 jasno pokazuje da smo poljoprivredu i ribarstvo približili evropskim standardima i postavili temelje za održiviji, inkluzivniji i otporniji sistem. Evropska unija donosi veću finansijsku podršku, nova ulaganja i pristup jedinstvenom tržištu, ali i obavezu da reforme sprovodimo odgovorno, uz snažnu podršku poljoprivrednicima i ruralnim zajednicama“, istakla je Gorčević.
Stalna predstavnica Kancelarije Ujedinjenih nacija u Crnoj Gori, Karolin Tiso, podsjetila je da transformacija agro-prehrambenih sistema prevazilazi samu poljoprivredu i predstavlja širi društveni izazov.
“Klimatske promjene, tržišna nestabilnost, demografski trendovi i potreba za većim uključivanjem mladih i žena u ruralnim područjima zahtijevaju koordinisan, regionalni pristup i saradnju. Tiso je naglasila da Crna Gora već ostvaruje značajan napredak kroz jačanje sistema bezbjednosti hrane, ulaganja u klimatski pametnu poljoprivredu i usklađivanje politika sa evropskim standardima, ali da je za narednu fazu potrebna integracija poljoprivrede sa zaštitom životne sredine, zdravljem, trgovinom i socijalnom inkluzijom”, navodi se u saopštenju.
Zamjenik regionalnog predstavnika FAO za Evropu i Centralnu Aziju, Nabil Gangi, podsjetio je da transformacija agro-prehrambenih sistema nije samo poljoprivredna agenda.
„Riječ je o složenom sistemu u kojem se prepliću pitanja klime, zdravlja, ishrane, prirodnih resursa i ekonomije. Nijedan izazov ne može se rješavati izolovano, već kroz dugoročan i sistemski pristup, zasnovan na pouzdanim podacima, koordinisanim politikama i snažnoj saradnji između sektora“, kazao je Gangi.
Učesnici dijaloga posebno su, kažu, istakli da održivo i predvidivo finansiranje predstavlja ključni preduslov uspješne transformacije, uz potrebu snažnijeg uključivanja međunarodnih organizacija, bilateralnih donatora, finansijskih institucija i diplomatskih partnera.
“Naglašeno je da transformacija agro-prehrambenih sistema ne može zavisiti od jednog dokumenta ili strategije, već zahtijeva dugoročan proces, kontinuirani politički dijalog, uključivanje svih aktera i jasnu povezanost nacionalnih politika sa lokalnim potrebama i regionalnim prioritetima. Današnji događaj je potvrdio da evropske integracije predstavljaju prirodan okvir za unapređenje agro-prehrambenih sistema u Crnoj Gori, te da regionalna saradnja i razmjena iskustava imaju ključnu ulogu u ubrzavanju održivih i inkluzivnih rješenja u cijelom Zapadnom Balkanu”, navodi se u saopštenju.
Događaj je, zaključuju, organizovan uz podršku Organizacije za hranu i poljoprivredu Ujedinjenih nacija (FAO) i sistema Ujedinjenih nacija, kao dio šireg napora da se u regionu osnaže politike i partnerstva za budućnost agro-prehrambenih sistema.
