Unazad nekoliko godina, vlade zemalja Zapadnog Balkana promovišu saradnju sa Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) u pogledu realizacije nekoliko gasnih projekata. Najglasnije se komuniciraju projekti interkonektora između Grčke i Sjeverne Makedonije, terminala za tečni prirodni gas (LNG) u Crnoj Gori i Albaniji, kao i projekat južne gasne interkonekcije između Hrvatske i Bosne i Hercegovine.
Na ovonedjeljnom Samitu Inisicijative tri mora, koji se održava u Dubrovnik, planirano je potpisivanje nekoliko sporazuma.
Iako Prostorni plan Crne Gore ne predviđa izgradnju LNG terminala niti pratećih gasnih elektrana, Vlada Crne Gore je nakon njegovog usvajanja potpisala memorandum sa japanskom kompanijom JERA o izradi studije izvodljivosti za LNG terminal i gasne elektrane u nekoliko crnogorskih opština.
Da građani ne podržavaju ovakvu vrstu infrastrukture potvrđuje i nedavni otpor civilnog društva i stanovnika opštine Bar, koji su jasno iskazali protivljenje planovima države u vezi sa izgradnjom LNG terminala u Baru u okviru aranžmana sa SAD-om.
U poređenju sa Evropskom unijom, zemlje Zapadnog Balkana imaju nisku ili nikakvu zavisnost od gasa. Najveću zavisnost od gasa imaju Srbija (14%) i Sjeverna Makedonija (12%). U Bosni i Hercegovini gas učestvuje sa manje od 3% u ukupnoj proizvodnji energije, dok Albanija, Crna Gora i Kosovo nijesu povezani na međunarodnu gasnu infrastrukturu i nemaju instalirane gasne kapacitete.
Međutim, umjesto da ovu činjenicu iskoriste kao prednost, većina vlada Zapadnog Balkana aktivno planira gasovode, elektrane i LNG terminale koji bi zajedno mogli utrostručiti potrošnju gasa u budućnosti.
Umjesto da svoju energetsku budućnost grade na obnovljivim izvorima energije, prvenstveno solarnoj i energiji vjetra, zemlje Zapadnog Balkana biraju da postanu zavisne od uvoznog energenta, dodatno povećavajući ranjivost svojih ekonomija.
„Zbog toga pozivamo vlade regiona da svoje politike i planove usmjere na proizvodnju energije iz solarnih i vjetroelektrana, pažljivo lociranih na područjima sa najmanjim stepenom konflikta, uz oslanjanje na postojeće hidroenergetske kapacitete i snažne elektroenergetske mreže. Takođe ukazujemo na značaj unapređenja mjera energetske efikasnosti, kao i na širu primjenu toplotnih pumpi, geotermalne energije te ambijentalne i otpadne toplote za potrebe grijanja i hlađenja“, naglašava se u saopštenju Eko-tima.
