Otvarajući događaj, Matija Medojević, državni sekretar u Ministarstvu energetike i rudarstva Crne Gore, istakao je značaj ovih aktivnosti za ugovorne strane Energetske zajednice.
„Crna Gora ne čeka energetsku tranziciju, već je aktivno sprovodi kroz reforme i jasan, investicijama prilagođen okvir, koji je usklađen sa standardima Evropske unije“, rekao je Medojević.
Sastanak je označio početak aktivnosti Centra za ubrzanje razvoja obnovljivih izvora energije, koji će funkcionisati u okviru Energetske zajednice. U regionu Zapadnog Balkana, Centar se sprovodi u partnerstvu sa Open Society Foundations – Western Balkans (OSF-WB), na osnovu šireg Memoranduma o razumijevanju koji će podržati pilot projekte, razmjenu ekspertskih znanja, jačanje kapaciteta i regionalne radionice, postavljajući temelje za brži i koordinisaniji razvoj obnovljivih izvora energije u regionu.
Dodatnu tehničku podršku pruža organizacija The Nature Conservancy, sa ciljem jačanja kapaciteta u oblasti izdavanja dozvola i unapređenja donošenja odluka o lokacijama projekata u skladu sa interesima zaštite životne sredine. Vlade sada imaju rok od tri sedmice da definišu konkretne potrebe, kako bi Sekretarijat mogao da obezbijedi ciljanu podršku za ubrzanje razvoja obnovljivih izvora energije u regionu.
„Povećanje domaćih kapaciteta iz obnovljivih izvora predstavlja ključ i za integraciju u energetsko tržište Evropske unije i za energetsku sigurnost“, kazala je Marie-Therese Richter-Kuhnert, zamjenica direktora Sekretarijata Energetske zajednice.
„Kroz Centar za ubrzanje razvoja obnovljivih izvora obezbijedićemo tehničku podršku za realizaciju projekata u većem obimu, doprinoseći usklađivanju sa pravnom tekovinom EU i jačanju uloge regiona u otpornosti evropskog energetskog sistema.“
Područja za ubrzani razvoj obnovljivih izvora energije i jedinstvene kontakt tačke (One-Stop Shop), uspostavljeni u okviru zakonodavstva Evropske unije kao ključni i komplementarni alati za ubrzanje energetske tranzicije, bili su u fokusu diskusija 28. i 29. aprila. Uz podršku organizacije The Nature Conservancy, ugovorne strane su unaprijedile svoje kapacitete za primjenu pristupa „pametnog mapiranja“, zasnovanog na podacima i procjeni uticaja na životnu sredinu, kojim se identifikuju lokacije sa niskim konfliktom za razvoj obnovljivih izvora energije, uz prioritetno korišćenje već degradiranih prostora poput bivših industrijskih zona i rudnika.
„Ubrzanje razvoja obnovljivih izvora ne znači samo brže procedure, već i odabir pravih lokacija od samog početka“, kazala je Kasandra-Zorica Dropuljić, menadžerka programa za obnovljive izvore energije za jugoistočnu Evropu u organizaciji The Nature Conservancy.
„Kroz metodologiju pametnog mapiranja i podršku u procesu izdavanja dozvola pomažemo vladama da identifikuju područja sa niskim konfliktom za razvoj solarnih i vjetroelektrana, smanje rizike po životnu sredinu i uspostave planske okvire koji omogućavaju bržu i otporniju realizaciju projekata.“
Uspostavljanjem ovih prioritetnih zona omogućava se brži razvoj projekata uz istovremenu zaštitu biodiverziteta. Paralelno, jedinstvene kontakt tačke doprinose jasnijem i predvidljivijem procesu izdavanja dozvola, smanjuju kašnjenja i omogućavaju brži prelazak projekata iz faze planiranja u fazu realizacije. Zajedno, ovi instrumenti povećavaju sigurnost investicija kroz veću regulatornu izvjesnost i transparentnost. U kombinaciji sa pažljivo osmišljenim i pravovremenim tržišnim mehanizmima za razvoj obnovljivih izvora energije, upravo oni grade povjerenje investitora potrebno da tranzicija dobije puni zamah.
Kako vlade u regionu započinju primjenu ovih alata, njihovi napori oslanjaju se i na praktične vodiče koje je razvio Sekretarijat Energetske zajednice u saradnji sa organizacijom The Nature Conservancy. Među njima je i novo razvijeni protokol za ubrzanje izdavanja dozvola za projekte obnovljivih izvora energije, koji pojašnjava pravila, uvodi modele jedinstvenih kontakt tačaka i smanjuje zastoje u procesu odobravanja projekata. Ovaj dokument nadovezuje se na Operativni plan iz 2025. godine, zajednički razvijen kao mapa puta za identifikaciju odgovarajućih lokacija kroz pristup pametnog mapiranja.
