„Izmjena Ustava je jedan od ukupno 130 koraka sadržanih u Reformskoj agendi, koja obuhvata period od kraja 2024. godine do kraja 2027. godine, a odgovorna institucija za ovaj konkretni reformski korak je Skupština Crne Gore, sa prvobitnim rokom ispunjenja jun 2025. godine“, ističe se u saopštenju.
Međutim, pojašnjavaju, regulativom Evropske Unije (EU) za podršku zemljama Zapadnog Balkana sadržan je takozvani mehanizam fleksibilnosti, kojim se u slučaju neispunjenosti koraci kojima je rok dospijeća za primjenu bio kraj 2024. mogu primijeniti tokom naredne dvije godine, a koraci planirani za svaki naredni polugodišnji period mogu primijeniti sa dodatnih godinu produženja (ali se zahtjev za isplatu sredstava podnosi tek po ispunjenju koraka u dodatnom periodu).
„Ovo znači da je novi rok za ispunjenje reformskog koraka vezanog za izmjenu Ustava jun ove godine, a u slučaju neispunjenja država rizikuje da izgubi dio novca za tu reformu. Konkretno se radi o reformskom koraku pod brojem 4.2.1.2. koji glasi: „Izmijenjeni Ustav, u skladu sa pravnom tekovinom EU i evropskim standardima o nezavisnosti, odgovornosti, integritetu, nepristrasnosti i profesionalnosti sudstva i tužilaštva, uključujući adresiranje već postojećih preporuka Evropske komisije, mišljenja Venecijanske komisije i preporuka Grupa država Vijeća za borbu protiv korupcije (GRECO)“, stoji u saopštenju.
Za izmjene Ustava Crne Gore potrebna je dvotrećinska većina u parlamentu. Partije u Skupštini Crne Gore deklarativno se zalažu za evropske integracije i prijem zemlje u EU.
„Vlada je nedavno, u dva navrata, utvrdila predloge za ustavne izmjene, a kojima predlaže izmjenu sastava i načina izbora članova Sudskog savjeta i Tužilačkog savjeta, te ukidanje imuniteta članovima Vlade za krivična djela protiv službene dužnosti“, naglašava se u saopštenju.
Evropska komisija usvojila je u novembru 2023. godine Plan rasta za Zapadni Balkan vrijedan šest milijardi eura, sa projekcijom da će reforme i finansijska podrška EU pozitivno uticati na ekonomski rast država kandidata.
Plan predviđa kombinaciju bespovratnih sredstava i povoljnih kredita za period 2024-2027, pri čemu je za Crnu Goru alocirano 383,5 miliona eura, od čega 110 miliona čine nepovratna sredstva, a 273,5 miliona povoljni krediti. Planirano je da 178,5 miliona eura bude dodijeljeno u vidu budžetske podrške, dok će preostalih 205 miliona eura biti dodijeljeno za finansiranje infrastrukturnih projekata kroz mehanizam Zapadnobalkanskog investicionog okvira.
Na osnovu Plana rasta Vlada je u septembru 2024. godine usvojila Reformsku agendu, koju je nedugo potom potvrdla Evropska komisija. Dokument sadrži 32 prioritetne reformske mjere u okviru četiri oblasti politika, 14 podoblasti politika (sektora) i 130 reformskih koraka neophodnih za ispunjavanje reformi.
