Fridom haus: Crna Gora između demokratije i autokratije

Foto: Freedom House

Foto: Freedom House

U izvještaju Fridom hausa „Nacije u tranziciji 2023“ koji pokriva 29 evropskih i azijskih država Crna Gora svrtana je u hibridne režime, ili kako Fridom haus, opisuje zemlje u kojima redovne promjene u vladajućoj eliti narušavaju nedostatak smisla strukturne promjene tokom vremena.

Shodno tome, ovi režimi mogu da budu između demokratskog i autokratskog bez izgleda da će postići punu konsolidaciju u bilo kom pravcu, pojašnjava se u izvještaju ove organizacije.

„Kategorija ciklični režim se koristi da se opišu zemlje u kojima postoje plitke političke promjene. Možda postoje ti revolucionarni trenuci, recimo pad Gruevskog u Sjevernoj Makedoniji, pad DPS-a ili Đukanovića u Crnoj Gori, što je bio ogroman događaj 2023. godine kada je konačno izgubio na predsjedničkim izborima. Znači ti neki, naizgled, revolucionarni trenuci koji na kraju nijesu doveli do suštinskih institucionalnih promjena za demokratiju. U tim zemljama često vidimo da postoji priličan politički plularizam, ali nekada preveliki u smislu da su stranke veoma podijeljene međusobno a podjele takođe postoje u samim partijama”, navela je za Glas Amerike Aleksandra Karpi, ekspertkinja Fridom hausa za Balkan.

Ona podsjeća na nedavni ostavku Jakova Milatovića na funkcije u Evropi sad, koja je vladajuća stranka u Crnoj Gori.

“Znači, ima malo haosa u mnogim cikličnim hibridima. Crna Gora je odličan primer za to zato što zemlja i dalje izlazi iz ustavne krize od 2020. do 2023. godine. Iako je neposredna pretnja u Ustavnom sudu rješena, stvarnost je da sada vidimo posljedice nacionalne nestabilnosti na lokalnom nivou i to će se videti u izvještaju za Crnu Goru za 2023. godinu, a to je da se mnoge opštine suočavale sa poteškoćama u održavanju izbora ili mirnoj tranziciji vlasti, velikim dijelom zato što nije bilo nacionalnih vlasti da to kontrolišu poslije svega. To je značenje cikličnog hibrida. I posljedica je da institucije propadaju tokom vremena i ne funkcionišu kako bi trebalo za građane, ili su sve više podložne da ih zarobe određeni političari“, navodi Karpi.

Nade proistekle iz nekih revolucionarnih trenutaka možda još nisu u potpunosti ugašene.

“To ne bi bilo fer reći zato što i dalje postoji velika težnja za demokratijom u Crnoj Gori, ali počinjemo da uviđamo da to nije lako čak i kad imate te revolucije ili izbore koji su prekretnica. Nije lako odmah sanirati višegodišnju institucionalnu štetu”, kaže Karpi.

Misli da je u Crnoj Gori bilo seizmičkih promjena, sa punom smjenom DPS-a.

“To su građani osjetili i to je imalo pozitivan uticaj na njihova prava i slobode. Na drugoj strani, naš izvještaj o tranziciji je možda konzervativniji u pogledu tih promjena u smislu da je nekada potrebno duže vrijemena da se institucije promijene, u odnosu na realnost na terenu. I mnoge institucije u Crnoj Gori se veoma polako popravljaju. Međutim, to je dug proces, veoma tehničke prirode. Imate novu vladu koja nema mnogo političkog iskustva i naravno komplikovanu koaliciju sa nekoliko stranaka koje su istorijski suprostavljene. Zbog toga neće biti teško popraviti 30 godina ili propadanja institucija ili zarobljavanja, u zavisnosti o kojoj instituciji je riječ. To je spor proces”, zaključila je Karpi.

Izvor: Glas Amerike

Ostavite komentar

0 Komentari
Inline Feedbacks
View all comments