Ameri\u010dki predsjednik Donald Tramp formalno je potpisao sporazum tokom samita G7 u Francuskoj.<\/p>\n\n\n\n
Sporazum od 14 ta\u010daka, poznat kao Memorandum o razumijevanju, predvi\u0111a da Iran nikada ne\u0107e posjedovati nuklearno oru\u017eje, a uklju\u010duje i plan za osnivanje fonda vrijednog 300 milijardi dolara za obnovu i ekonomski razvoj te zemlje, iako SAD nijesu obavezne da finansijski u\u010destvuju.<\/p>\n\n\n\n
Ovaj diplomatski iskorak uslijedio je \u010detiri mjeseca nakon izbijanja \u017eestokog sukoba izme\u0111u SAD-a, Irana i Izraela.<\/p>\n\n\n\n
Administracija predsjednika Trampa sporazum je opisala kao model zasnovan na rezultatima, prema kojem \u0107e Iran ostvarivati koristi samo ukoliko ispuni preuzete obaveze.<\/p>\n\n\n\n
Iako dokument ostavlja brojna pitanja otvorenim, u nastavku donosimo pregled klju\u010dnih ta\u010daka sporazuma.<\/p>\n\n\n\n
Ta\u010dka 1: Kraj sukoba na svim frontovima<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prva ta\u010dka predvi\u0111a \u201etrenutan i trajan\u201c prekid vojnih operacija na svim frontovima, uklju\u010duju\u0107i Liban.<\/p>\n\n\n\n Iz ameri\u010dke perspektive postoji zabrinutost da bi izraelske operacije protiv Hezbolaha mogle ugroziti sporazum, dok je Teheran vi\u0161e puta isticao da primirje mora obuhvatiti i Liban.<\/p>\n\n\n\n Sporazumom se predvi\u0111a da nijedna strana ne\u0107e pokretati vojne operacije niti prijetiti drugoj, uz po\u0161tovanje teritorijalnog integriteta i suvereniteta Libana.<\/p>\n\n\n\n I dalje nije poznato kako \u0107e Izrael reagovati na ovu odredbu, s obzirom na ranije poruke izraelskih zvani\u010dnika da ih ameri\u010dko-iranski sporazum ne obavezuje.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 2: Po\u0161tovanje unutra\u0161njih poslova<\/strong><\/p>\n\n\n\n SAD i Iran obavezali su se na me\u0111usobno po\u0161tovanje suvereniteta i teritorijalnog integriteta, kao i na uzdr\u017eavanje od mije\u0161anja u unutra\u0161nje poslove druge strane.<\/p>\n\n\n\n Ovakva odredba mogla bi izazvati nezadovoljstvo me\u0111u iranskim opozicionim i disidentskim grupama.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 3: Rok od 60 dana za kona\u010dni sporazum<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dvije strane obavezale su se da \u0107e u roku od 60 dana poku\u0161ati da postignu kona\u010dni sporazum, uz mogu\u0107nost produ\u017eenja roka uz obostranu saglasnost.<\/p>\n\n\n\n Prema navodima Bijele ku\u0107e, Memorandum je potpisan tokom ve\u010dere nakon samita G7 u Francuskoj, a dokument je potpisao i iranski predsjednik Masud Peze\u0161kijan.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 4: Ukidanje blokade<\/strong><\/p>\n\n\n\n SAD \u0107e nakon potpisivanja sporazuma po\u010deti da ukidaju pomorsku blokadu i sva ograni\u010denja koja uti\u010du na rad iranskih luka.<\/p>\n\n\n\n Prema sporazumu, blokada bi trebalo da bude potpuno ukinuta u roku od 30 dana.<\/p>\n\n\n\n U istom periodu planirano je i povla\u010denje ameri\u010dkih vojnih snaga na pozicije koje su zauzimale prije po\u010detka sukoba.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 5: Hormu\u0161ki moreuz<\/strong><\/p>\n\n\n\n Iran se obavezao da omogu\u0107i bezbjedan prolaz komercijalnih brodova kroz Hormu\u0161ki moreuz bez naplate tranzitnih taksi.<\/p>\n\n\n\n Dokument predvi\u0111a hitno obnavljanje pomorskog saobra\u0107aja, uz uklanjanje vojnih i tehni\u010dkih prepreka i sprovo\u0111enje operacija deminiranja.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 6: Fond za obnovu Irana<\/strong><\/p>\n\n\n\n Predvi\u0111eno je formiranje fonda vrijednog najmanje 300 milijardi dolara za obnovu i razvoj Irana.<\/p>\n\n\n\n SAD \u0107e odobravati licence i dozvole za projekte, ali nijesu obavezne da direktno finansiraju fond.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 7: Ukidanje sankcija<\/strong><\/p>\n\n\n\n SAD \u0107e ukinuti ekonomske sankcije protiv Irana, uklju\u010duju\u0107i one povezane sa rezolucijama Savjeta bezbjednosti UN-a i jednostrano uvedene ameri\u010dke sankcije.<\/p>\n\n\n\n Precizan vremenski okvir bi\u0107e definisan tokom pregovora o kona\u010dnom sporazumu.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 8: Nema nuklearnog oru\u017eja<\/strong><\/p>\n\n\n\n Iran se obavezao da ne\u0107e razvijati niti nabavljati nuklearno oru\u017eje.<\/p>\n\n\n\n Dvije strane saglasile su se da \u0107e pitanje postoje\u0107ih zaliha oboga\u0107enog uranijuma biti rije\u0161eno pod nadzorom Me\u0111unarodne agencije za atomsku energiju (IAEA).<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dke 9 i 10: O\u010duvanje statusa kvo<\/strong><\/p>\n\n\n\n Do kona\u010dnog rje\u0161enja pitanja nuklearnog programa obje strane \u0107e zadr\u017eati postoje\u0107e stanje.<\/p>\n\n\n\n To podrazumijeva da SAD ne\u0107e uvoditi nove sankcije, dok \u0107e Iran nastaviti odre\u0111ene izvozne aktivnosti uz posebna izuze\u0107a.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dka 11: Odmrzavanje sredstava<\/strong><\/p>\n\n\n\n SAD su se obavezale da stave na raspolaganje zamrznutu iransku imovinu, a detalji procesa bi\u0107e utvr\u0111eni tokom narednih pregovora.<\/p>\n\n\n\n Prema ameri\u010dkim zvani\u010dnicima, osloba\u0111anje sredstava bi\u0107e povezano sa po\u0161tovanjem obaveza iz sporazuma.<\/p>\n\n\n\n Ta\u010dke 12\u201314: Nadzor i zavr\u0161ni pregovori<\/strong><\/p>\n\n\n\n Posljednje ta\u010dke predvi\u0111aju uspostavljanje mehanizma za nadzor sprovo\u0111enja Memoranduma i budu\u0107eg kona\u010dnog sporazuma.<\/p>\n\n\n\n Nakon po\u010detka primjene Memoranduma, dvije strane \u0107e odmah zapo\u010deti pregovore o trajnom rje\u0161enju.<\/p>\n\n\n\n Kona\u010dni sporazum trebalo bi da bude potvr\u0111en obavezuju\u0107om rezolucijom Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.<\/p>\n\n\n\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sporazum izme\u0111u Sjedinjenih Ameri\u010dkih Dr\u017eava (SAD) i Irana o produ\u017eenju primirja izme\u0111u dvije zemlje zvani\u010dno je potpisan i stupio je na snagu.<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":897356,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1524,70,1760],"naslovna":[],"class_list":["post-987869","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-svijet","tag-iran","tag-sad","tag-sporazum"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/987869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=987869"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/987869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":987870,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/987869\/revisions\/987870"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/897356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=987869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=987869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=987869"},{"taxonomy":"naslovna","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/naslovna?post=987869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}