{"id":911232,"date":"2026-02-28T13:00:00","date_gmt":"2026-02-28T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rtvpg.me\/uncategorized\/ko-placa-let-za-brisel-istina-o-pso-linijama-i-drzavnim-subvencijama\/"},"modified":"2026-02-28T13:00:00","modified_gmt":"2026-02-28T12:00:00","slug":"ko-placa-let-za-brisel-istina-o-pso-linijama-i-drzavnim-subvencijama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gradski.me\/en\/ekonomija\/ko-placa-let-za-brisel-istina-o-pso-linijama-i-drzavnim-subvencijama\/","title":{"rendered":"Who pays for the flight to Brussels? The truth about PSO lines and state subsidies"},"content":{"rendered":"

\u0160ta je su\u0161tina PSO modela?<\/h3>\n\n\n\n

Kada se linija proglasi javnim interesom, dr\u017eava priznaje da je ta ruta strate\u0161ki va\u017ena za zemlju \u2013 ali istovremeno i da tr\u017ei\u0161te samo po sebi nije dovoljno sna\u017eno da je odr\u017eava tokom cijele godine.<\/p>\n\n\n\n

U praksi to zna\u010di da dr\u017eava raspisuje tender za operatera, defini\u0161e minimalan broj letova i frekvenciju, odre\u0111uje maksimalne cijene karata ili standarde usluge i obezbje\u0111uje subvenciju ako linija posluje s gubitkom.<\/p>\n\n\n\n

Drugim rije\u010dima, dr\u017eava preuzima dio tr\u017ei\u0161nog rizika kako bi obezbijedila kontinuitet povezanosti.<\/p>\n\n\n\n

Ko ima koristi?<\/h3>\n\n\n\n

1. Privreda i investitori<\/em><\/p>\n\n\n\n

Redovna veza sa centrima poput Brisela, Frankfurta ili Pariza zna\u010di predvidivost. Za biznis je klju\u010dna sigurnost da \u0107e let postojati i u januaru, ne samo u julu.<\/p>\n\n\n\n

2. Turizam van sezone<\/em><\/p>\n\n\n\n

PSO model je direktan udar na sezonalnost. Ako postoji i zimska linija, lak\u0161e je razvijati kongresni, city-break i poslovni turizam.<\/p>\n\n\n\n

3. Dijaspora i administracija<\/em><\/p>\n\n\n\n

Brisel, jedna od PSO destinacija, nije turisti\u010dka linija \u2013 to je politi\u010dko i institucionalno \u010dvori\u0161te EU. Tu je poenta javnog interesa.<\/p>\n\n\n\n

4. Aerodromi<\/em><\/p>\n\n\n\n

Stabilne zimske operacije zna\u010de manje oscilacije prihoda.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0161to je neka linija PSO, a neka nije?<\/h3>\n\n\n\n

Jednostavno: tr\u017ei\u0161te. Ako je ruta komercijalno isplativa tokom cijele godine \u2013 low cost ili tradicionalni prevoznik \u0107e je odr\u017eavati bez subvencije. U tom slu\u010daju dr\u017eava nema razlog da interveni\u0161e.<\/p>\n\n\n\n

PSO se uvodi kada postoji strate\u0161ki interes (politi\u010dki, ekonomski, regionalni) ali potra\u017enja van sezone nije dovoljna, ili je konkurencija slaba ili je rizik previsok za aviokompaniju.<\/p>\n\n\n\n

Na primjer, ljetnja linija prema nekoj turisti\u010dkoj metropoli mo\u017ee biti \u010disto tr\u017ei\u0161na. Ali zimska linija ka finansijskom centru EU \u010desto nije.<\/p>\n\n\n\n

Ko to finansira?<\/h3>\n\n\n\n

U krajnjoj liniji \u2013 poreski obveznici. Zato je va\u017eno pitanje: da li subvencija generi\u0161e \u0161iri ekonomski efekat?<\/p>\n\n\n\n

Ako jedna PSO linija donese vi\u0161e poslovnih putovanja, investicija i zimskih turista nego \u0161to ko\u0161ta bud\u017eet \u2013 onda ima smisla. Ako ne \u2013 to postaje fiskalni teret.<\/p>\n\n\n\n

Saobra\u0107aj kao razvojna politika<\/h3>\n\n\n\n

PSO nije samo pitanje avijacije ve\u0107 alat razvojne politike. Dr\u017eava time poru\u010duje: \u201eOva veza je va\u017enija od \u010diste tr\u017ei\u0161ne logike.\u201c<\/p>\n\n\n\n

Za malu ekonomiju poput crnogorske, vazdu\u0161na povezanost nije luksuz \u2013 ve\u0107 infrastruktura jednako va\u017ena kao auto-put ili luka.<\/p>\n\n\n\n

Klju\u010dno pitanje u narednim godinama bi\u0107e: Ho\u0107e li ove linije podsta\u0107i realni rast \u2013 ili \u0107e ostati samo administrativna odluka bez mjerljivog efekta?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Odluka Vlade da \u0161est me\u0111unarodnih linija iz Aerodrom Podgorica proglasi javnim interesom otvara va\u017enije pitanje od samog spiska destinacija: \u0161ta zapravo zna\u010di kada je neka avio-linija PSO (Public Service Obligation)?<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":906359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[20143,3446],"naslovna":[],"class_list":["post-911232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomija","tag-avio","tag-ekonomija"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/911232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=911232"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/911232\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/906359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=911232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=911232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=911232"},{"taxonomy":"naslovna","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/naslovna?post=911232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}