U govoru u Davosu, Tramp je ponovio \u017eelju da posjeduje Grenland, tvrde\u0107i da „ne mo\u017eete braniti ono \u0161to ne posjedujete\u201c, da bi potom najavio da „ne\u0107e osvojiti arkti\u010dko ostrvo silom\u201c.<\/p>\n\n\n\n
Nekoliko sati kasnije, tvrdio je da je postigao neodre\u0111eni dogovor o Grenlandu i da \u0107e se stoga uzdr\u017eati od uvo\u0111enja dodatnih carina protiv onih evropskih zemalja koje su imale drskosti da u\u010destvuju u zajedni\u010dkoj vojnoj vje\u017ebi na Grenlandu, na poziv Danske, pi\u0161e u analizi za Gardijan Natalija Toci, direktorka Me\u0111unarodnog instituta u Rimu.<\/p>\n\n\n\n
Ne znamo ni detalje okvirnog sporazuma koji su postigli Tramp i generalni sekretar NATO-a Mark Rute, niti da li on ima ikakvu te\u017einu s obzirom na Trampovu promjenljivost.<\/p>\n\n\n\n
Ali \u010dini se da dogovor, iako otvoren za razgovore o arkti\u010dkoj bezbjednosti, pravima na minerale i mo\u017eda \u010dak i o suverenitetu ameri\u010dkih baza, o\u010duvava suverenitet Grenlanda unutar Kraljevine Danske. Ukratko, ovo je bio izuzetan preokret.<\/p>\n\n\n\n
Postoji nekoliko mogu\u0107ih obja\u0161njenja za ovaj preokret, pi\u0161e Toci.<\/p>\n\n\n\n
Nelagoda me\u0111u republikancima i ameri\u010dkom javno\u0161\u0107u pred mogu\u0107no\u0161\u0107u napada na saveznika iz NATO-a, turbulencije na globalnim tr\u017ei\u0161tima i Ruteova podani\u010dka poslu\u0161nost \u2013 sve su to mogu\u0107e opcije.<\/p>\n\n\n\n
Doma\u0107i pritisci u SAD mogli su igrati ulogu, ali jo\u0161 nisu bili dovoljno sna\u017eni da u potpunosti objasne nagli zaokret.<\/p>\n\n\n\n
Ruteova servilnost je sigurno bila cijenjena od strane Trampa, ali je malo jverovatno da ga je odvratila od ambicije da ostavi trag kao prvi predsjednik koji je pro\u0161irio teritoriju SAD jo\u0161 od kraja 1950-ih.<\/p>\n\n\n\n
Pad na tr\u017ei\u0161tima nudi vjerovatnije obja\u0161njenje. Ovo nije prvi put: Trampov nagli povratak na trgovinskom frontu nakon njegovog bombasti\u010dnog \u201eDana oslobo\u0111enja\u201c pro\u0161log prolje\u0107a poklopio se sa tr\u017ei\u0161nim padom i kineskim odbijanjem da popusti, spremnim da uzvrati istom jmerom u trgovinskom ratu.<\/p>\n\n\n\n
Ipak, tr\u017ei\u0161ta ne mare da li Grenland pripada Danskoj ili SAD, niti im remeti san kr\u0161enje me\u0111unarodnog prava.<\/p>\n\n\n\n
Kada je Tramp napao Venecuelu, \u010dak i bez tra\u017eenja rezolucije Savjeta bezbednosti UN, reakcija tr\u017ei\u0161ta je bila prigu\u0161ena. Nisu se tr\u017ei\u0161ta uznemirila ni kada je, ubrzo nakon toga, SAD zaprijetila jo\u0161 jednim ratom protiv Irana.<\/p>\n\n\n\n
Tr\u017ei\u0161ta su se negativno reagovala ovaj put, kao i u prolje\u0107e 2025. godine, jer je Evropa signalizirala da ne\u0107e opet biti laka meta.<\/p>\n\n\n\n
Svi znaju da Evropa nema iste karte kao Kina u odnosima sa SAD, i da SAD mogu vi\u0161e da naude Evropi nego obrnuto.<\/p>\n\n\n\n
Ali Evropa ipak ima odre\u0111eni uticaj. \u010cak i nagovje\u0161taj da bi mogla da ga upotrebi, \u010dime se ponovo otvara perspektiva trgovinskog rata, poslao je drhtaj kroz tr\u017ei\u0161ta i naterao Trampa da se povu\u010de sa ivice.<\/p>\n\n\n\n
Lekcija za Evropljane je jasna. Godinu dana su poku\u0161avali da umire i zavedu Trampa. Nudili su mu potvrde o ro\u0111enju u zlatnim ramovima, kr\u0161ili protokol da bi slali kraljevske pozive, igrali golf sa njim i slali mu uliziva\u010dke SMS poruke.<\/p>\n\n\n\n
Prihvatili su u\u017easan trgovinski sporazum i pristali da pove\u0107aju izdvajanja za odbranu na 5 odsto BDP-a, znaju\u0107i da mnoge zemlje nikada ne\u0107e dosti\u0107i taj cilj. Uradili su to da bi kupili vrijeme, nadaju\u0107i se da \u0107e Tramp stati na njihovu stranu po pitanju Ukrajine i ostati posve\u0107en evropskoj bezbjednosti.<\/p>\n\n\n\n
Ali Tramp je ponizio Ukrajince i ismevao Evropljane, uporno odbijaju\u0107i da vr\u0161i bilo kakav pritisak na Vladimira Putina. Da, SAD i dalje prodaju oru\u017eje Evropljanima, koji ga potom preusmjeravaju Ukrajini.<\/p>\n\n\n\n
U skorije vrijeme, otvorio je vrata za pru\u017eanje bezbjednosnih garancija Kijevu u postratnom scenariju. Ali ameri\u010dka vojna podr\u0161ka Ukrajini se smanjila, a bilo kakve garancije su hipoteti\u010dke, jer prekid vatre nije na vidiku.<\/p>\n\n\n\n
\u0160tavi\u0161e, kakvu vrijednost ima bilo kakav sporazum potpisan sa Trampom ako ga on mo\u017ee u bilo kom trenutku raskinuti, kao \u0161to je ve\u0107 pokazao u trgovini?<\/p>\n\n\n\n
Evropljani su pre\u0107utno odobrili Trampov ilegalni rat na Iranu i bili su nejasni u vezi sa njegovim podjednako ilegalnim napadom na Venecuelu.<\/p>\n\n\n\n
Zauzvrat su dobili prijetnju aneksijom Grenlanda. Ameri\u010dki predsjednik nije mogao biti jasniji u Davosu kada je izjavio da niko ne brani ono \u0161to ne posjeduje. Ako je iko jo\u0161 imao sumnju u njegovu posve\u0107enost NATO-u, tu je \u010dlan 5 o kolektivnoj odbrani ba\u010den kroz prozor.<\/p>\n\n\n\n
Evropska godina poklonstva bila je spektakularan neuspjeh. Ali ne\u0161to se mijenja. Evropljani su ostali \u010dvrsti po pitanju Grenlanda.<\/p>\n\n\n\n
Evropski lideri, pojedina\u010dno i kolektivno, javno su stali uz Dansku i podr\u017eali njen suverenitet. Grupa evropskih zemalja poslala je trupe na Grenland na zajedni\u010dku vojnu vje\u017ebu. Ve\u0107ina zemalja EU, osim Ma\u0111arske i Bugarske, odbila je Trampov „Odbor za mir\u201c za Gazu.<\/p>\n\n\n\n
Evropski parlament je obustavio ratifikaciju trgovinskog sporazuma EU\u2013SAD o carinama, a institucije EU po\u010dele su da razmatraju mogu\u0107e protivmjere ukoliko SAD nastave sa ekonomskim ucjenjivanjem.<\/p>\n\n\n\n
To uklju\u010duje kontracarine u vrijednosti ne\u0161to ispod 100 milijardi eura, kao i upotrebu najmo\u0107nijeg trgovinskog oru\u017eja EU \u2013 instrumenta protiv prinude \u2013 kako bi se ograni\u010dio pristup evropskom jedinstvenom tr\u017ei\u0161tu ili uvele druge mjere kojima bi se smanjila sposobnost ameri\u010dkih firmi da ula\u017eu u Evropu.<\/p>\n\n\n\n
Sve ovo ostaje hipoteti\u010dko, s obzirom na ameri\u010dko povla\u010denje. Ne mo\u017eemo sa sigurno\u0161\u0107u znati da li EU ima snage da sprovede odmazdu ako bi se ameri\u010dko ekonomsko ucjenjivanje zaista poja\u010dalo.<\/p>\n\n\n\n
I veoma je vjerovatno da bi, ukoliko bi EU uzvratila, to u\u010dinila postepeno, tra\u017ee\u0107i konsenzus i uvek nude\u0107i izlaz. Drugim rije\u010dima, EU bi nastavila da djeluje na svoj tipi\u010dno evropski na\u010din.<\/p>\n\n\n\n
Ali lekcija koju Evropljani treba da izvuku iz ovog najnovijeg poglavlja Trampovog \u0161oua jeste da \u010dvrstina koju su, iako oprezno, pokazali, djeluje mnogo bolje od podani\u0161tva koje su poku\u0161avali tokom protekle godine.<\/p>\n\n\n\n
Temperatura je spu\u0161tena, pa postoji rizik da se evropski lideri vrate u svoju zonu komfora \u2013 kukavi\u010dluka i ne\u010dinjenja. Ali mir ne\u0107e dugo trajati, i kada izbije slede\u0107a transatlantska kriza, trebalo bi da se sjete da Tramp, kao i svaki autoritarni lider, razumije samo snagu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ameri\u010dki predsjednik Donald Tramp napravio je spektakularan povratak, nakon nekoliko dana eskalacije tokom kojih je odbijao da isklju\u010di vojni napad radi aneksije Grenlanda.<\/p>","protected":false},"author":16,"featured_media":898480,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[16067,70,536],"naslovna":[],"class_list":["post-901071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-svijet","tag-grenland","tag-sad","tag-tramp"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/901071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=901071"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/901071\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/898480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=901071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=901071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=901071"},{"taxonomy":"naslovna","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradski.me\/en\/wp-json\/wp\/v2\/naslovna?post=901071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}